افت قدرت

نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

مقدمه (یک مطالعه ۴۷ ساله پاسخ می‌دهد!)

یک مطالعه بزرگ سوئدی که نزدیک به پنج دهه افراد را دنبال کرده است نشان می‌دهد کاهش توانایی‌های جسمانی بدن بی‌سر و صدا از حدود ۳۵ سالگی آغاز می‌شود. پژوهشگران دریافتند که آمادگی جسمانی، قدرت و استقامت عضلانی از این سن به بعد به تدریج کاهش می‌یابد و با گذشت زمان سرعت این کاهش بیشتر می‌شود. با این حال یک خبر امیدوارکننده هم وجود دارد: افرادی که در سنین بالاتر شروع به فعالیت بدنی کردند، توانستند عملکرد فیزیکی خود را تا ۱۰ درصد بهبود دهند. این پژوهش در مؤسسه کارولینسکا و در قالب پروژه‌ای به نام مطالعه فعالیت بدنی و آمادگی جسمانی سوئد (SPAF) انجام شد. دانشمندان چند صد زن و مرد را که به‌طور تصادفی انتخاب شده بودند، از سن ۱۶ تا ۶۳ سالگی طی مدت ۴۷ سال به‌طور مداوم بررسی کردند و بارها میزان آمادگی جسمانی و قدرت آن‌ها را اندازه‌گیری کردند. نتایج این تحقیق در مجله Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle منتشر شده است.

کلمات کلیدی: آمادگی جسمانی، پیری عضلانی، ضعف قدرت، سالمندی

بیشتر بخوانید

anemia
نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

مقدمه 

آنمی کاذب یا Pseudoanemia حالتی است که در آن نتایج آزمایش خونِ ورزشکار شبیه کم‌خونی دیده می‌شود، اما در واقع کاهش واقعی در تعداد گلبول‌های قرمز وجود ندارد. این وضعیت بیشتر در ورزشکاران استقامتی مانند دوندگان، دوچرخه‌سواران، شناگران و اسکی‌بازان دیده می‌شود و برخلاف کم‌خونی واقعی، به‌جای آن‌که ناشی از کمبود آهن یا تولید ناکافی سلول‌های خونی باشد، حاصل سازگاری فیزیولوژیک بدن با ورزش منظم است. در این حالت بدن برای تحمل بهتر فشار تمرین، حجم پلاسما (مایع خون) را افزایش می‌دهد. این افزایش باعث رقیق‌تر شدن خون می‌شود؛ در نتیجه غلظت هموگلوبین (Hb) و هماتوکریت (Hct) در آزمایش خون کاهش می‌یابد، ولی میزان مطلق گلبول‌های قرمز معمولاً طبیعی یا کمی بیشتر از قبل است.

کلمات کلیدی: آنمی کاذب، آنمی، کم خونی کاذب، کم خونی، فقر آهن

بیشتر بخوانید

اختلال خواب

نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

مقدمه

خواب یکی از مهم‌ترین فرایندهای زیستی بدن انسان است که نقش اساسی در حفظ سلامت جسمی و روانی ایفا می‌کند. در زندگی روزمره، به‌ویژه برای ورزشکاران، خواب نه‌تنها به‌عنوان زمانی برای استراحت بلکه به‌عنوان دوره‌ای حیاتی برای بازیابی انرژی، ترمیم بافت‌ها و تثبیت سازگاری‌های حاصل از تمرین شناخته می‌شود. کیفیت و مدت خواب می‌تواند به‌طور مستقیم بر عملکرد جسمی، توانایی‌های شناختی، سیستم ایمنی و روند ریکاوری بدن تأثیر بگذارد. در سال‌های اخیر توجه پژوهشگران علوم ورزشی و تغذیه به ارتباط میان خواب و عوامل سبک زندگی، به‌ویژه تغذیه، افزایش یافته است. شواهد نشان می‌دهد که برخی الگوهای غذایی می‌توانند کیفیت خواب را بهبود دهند یا برعکس باعث اختلال در آن شوند. از سوی دیگر، شرایط خاص زندگی ورزشکاران مانند تمرینات شدید، مسابقات، سفرهای مکرر و فشارهای روانی ممکن است کیفیت خواب آنان را تحت تأثیر قرار دهد. با توجه به اهمیت خواب در فرایند ریکاوری و عملکرد ورزشی، بررسی عوامل مؤثر بر خواب و راهکارهای تغذیه‌ای و رفتاری برای بهبود آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این متن به نقش خواب در سلامت و عملکرد ورزشکاران و همچنین عواملی که می‌توانند کیفیت خواب را تحت تأثیر قرار دهند پرداخته می‌شود.

کلمات کلیدی: خواب، خواب و عملکرد ورزشی، اختلال خواب در ورزشکاران

بیشتر بخوانید

Presentation1

نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

آدرس صفحه اینستاگرام: Sportphysiologist@  آدرس ایمیل: Alireza73.Niknam@gmail.com

 

مقدمه

عضلات اسکلتی، بخش عمده‌ای از سیستم حرکتی انسان را تشکیل می‌دهند و عملکرد آن‌ها متکی بر فرآیند انقباض عضلانی است. این انقباض، حاصل مکانیسم‌های پیچیده‌ای در سطح سلول‌های عضلانی (تارهای عضلانی) است که به دنبال تحریک عصبی و از طریق مکانیسم لغزشی فیلامان‌ها رخ می‌دهد. شناخت دقیق این فرآیند، برای درک عملکرد حرکتی، سازگاری‌های تمرینی، و درمان اختلالات عصبی-عضلانی ضروری است. در واقع انقباض عضلانی یک فرآیند پیچیده و هماهنگ بین سیستم عصبی و عضله است که از انتقال پیام عصبی آغاز شده و با تعامل بین فیلامان‌های اکتین و میوزین منجر به تولید نیرو و حرکت می‌شود. در ادامه به بررسی گام‌به‌گام مکانیسم انقباض عضله اسکلتی، نقش یون کلسیم، ATP، و پروتئین‌های تنظیم‌کننده نظیر تروپونین و تروپومیوزین پرداخته ایم و دید جامعی از تعاملات عصبی-عضلانی در سطح سلولی و مولکولی ارائه خواهیم کرد.

کلمات کلیدی: انقباض عضلانی، میوزین، اکتین، تار عضلانی، سارکومر

بیشتر بخوانید

مکمل کراتین

نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

آدرس صفحه اینستاگرام: Sportphysiologist@  آدرس ایمیل: Alireza73.Niknam@gmail.com

مقدمه

کراتین یک مکمل غذایی پرکاربرد در ورزش است که نقش مهمی در بهبود عملکرد بدنی دارد. کراتین به طور طبیعی در بدن تولید می‌شود و عمدتاً در عضلات اسکلتی ذخیره می شود تا در هنگام فعالیت‌های با شدت زیاد و کوتاه‌مدت مانند وزنه‌برداری یا دو سرعت، انرژی مورد نیاز عضلات را به واسطه تقویت سیستم انرژی فسفاژن تامین کند. با مصرف مکمل کراتین، سطح کراتین فسفات در عضلات افزایش می‌یابد، که منجر به بهبود توان و قدرت بدنی، افزایش حجم عضلات و تسریع در ریکاوری بعد از تمرین می‌شود ( Kreider و همکاران، ۲۰۱۷). تحقیقات نشان داده است که کراتین می‌تواند در افزایش توده عضلانی، توان انفجاری و بهبود عملکرد در تمرینات پرفشار موثر باشد. این مکمل به خصوص در ورزش‌های قدرتی و بدنسازی محبوبیت زیادی دارد، اما می‌تواند در ورزش‌های استقامتی نیز به بهبود عملکرد و تاخیر در خستگی کمک کند. از آنجا که کراتین به جذب آب در سلول‌های عضلانی کمک می‌کند، برخی از ورزشکاران افزایش وزن ناشی از احتباس آب را نیز تجربه می‌کنند. این مقاله شواهدی علمی در زمینه اثر گذاری، ایمنی، فارماکوکینیتیک و زمانبندی مصرف را مرور و جمع بندی کرده است.

 

بیشتر بخوانید

الکل و مغز

نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

آدرس صفحه اینستاگرام: Sportphysiologist@  آدرس ایمیل: Alireza73.Niknam@gmail.com

مقدمه

مصرف الکل به دلیل تأثیرات عمیق آن بر سلامت جسمی و روانی، به‌ویژه عملکرد مغز  مدت ها است که مورد توجه محققان بوده است. در حالی که نوشیدن الکل به میزان کم-متوسط اغلب از نظر اجتماعی (البته در جوامع غیر اسلامی) پذیرفته شده است، اما مصرف بیش از حد یا مزمن الکل به اختلالات قابل توجهی در سلامت مغز منجر می شود. الکل با تغییر عملکرد میانجی های عصبی، بر فرآیندهای شناختی تأثیر می‌گذارد و در طول زمان می‌تواند به آسیب‌های ساختاری منجر شود. این آسیب‌ها می‌توانند به شکل از دست دادن حافظه، اختلال در تصمیم‌گیری، نوسانات خلقی و در موارد شدید، بیماری‌های عصبی دائمی مانند زوال عقل ناشی از الکل بروز کنند. درک رابطه بین الکل و سلامت مغز برای ارتقاء بهزیستی روانی و پیشگیری از آسیب‌های طولانی‌مدت ضروری است. در این مقاله با استفاده از شواهد علمی رابطه الکل و سلامت مغز بررسی شده است.

بیشتر بخوانید

مقاومت به انسولین و فعالیت ورزشی

نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

آدرس صفحه اینستاگرام: Sportphysiologist@  آدرس ایمیل: Alireza73.Niknam@gmail.com

مقدمه 

مقاومت به انسولین یکی از مشکلات مهم سوخت و سازی بدن است که می‌تواند به بیماری‌های مزمن مانند دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی و چاقی منجر شود. این مقاله به بررسی علل، پیامدها و روش‌های مدیریت مقاومت به انسولین می‌پردازد. انسولین هورمونی است که توسط پانکراس (از سلول های بتا در پانکراس) ترشح می‌شود و نقش کلیدی در تنظیم قند خون دارد. این هورمون به سلول‌ها اجازه می‌دهد تا گلوکز را از خون برداشت کنند و آن را برای انرژی یا ذخیره‌سازی استفاده کنند.در شرایط عادی، انسولین به گیرنده‌های خاصی در سطح سلول‌ها متصل می‌شود و یک سری واکنش‌های بیوشیمیایی را فعال می‌کند که منجر به ورود گلوکز به سلول‌ها می‌شود. انسولین دارای ۳ عملکرد اصلی است که عبارتند از:

۱- افزایش جذب/برداشت گلوکز توسط عضلات: انسولین باعث می‌شود که سلول‌های عضلانی و چربی گلوکز را از خون جذب کنند.

۲- کاهش خروج گلوکز از کبد: انسولین به کاهش تولید گلوکز توسط کبد کمک می‌کند.

۳- تنظیم ذخیره‌سازی چربی: انسولین به ذخیره‌سازی چربی و جلوگیری از تجزیه چربی کمک می‌کند.

مقاومت به انسولین زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های بدن به طور مؤثر به انسولین پاسخ نمی‌دهند. این وضعیت می‌تواند منجر به افزایش قند خون و در نهایت به بیماری‌های متابولیکی و قلبی عروقی منجر شود. مقاومت به انسولین و تأثیر ورزش بر آن یکی از موضوعات مهم در تحقیقات پزشکی و علوم ورزشی است. شواهد علمی نشان می‌دهند که ورزش می‌تواند نقش کلیدی در بهبود حساسیت به انسولین و مدیریت مقاومت به انسولین ایفا کند. با این حال فیزیولوژی مقاومت به انسولین یک فرآیند پیچیده است که تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد. فهم دقیق این فرآیند می‌تواند به پیشگیری و درمان مؤثرتر این وضعیت کمک کند. با توجه به افزایش شیوع دیابت نوع ۲ و دیگر بیماری‌های مرتبط، مطالعه مقاومت به انسولین و مکانیسم‌های آن بسیار مهم است. در ادامه شواهد علمی درباره سازوکاری بروز مقاومت به انسولین و نیز نقش ورزش در پیشگیری و درمان آن بررسی شده است.

بیشتر بخوانید

فسفوریلاسیون اکسایشی، سیستم انرژی هوازی 2

نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

آدرس صفحه اینستاگرام: Sportphysiologist@  آدرس ایمیل: Alireza73.Niknam@gmail.com

مقدمه

فسفوریلاسیون اکسایشی فرآیندی است که در آن الکترون های پرانرژی NADH/FADH از طریق کمپلکس های مختلف واقع در غشای داخلی میتوکندری منتقل می شوند و در نهایت به اکسیژن مولکولی می رسند. این انتقال الکترون منجر به پمپاژ پروتون ها به فضای بین غشایی میتوکندری می شود و یک گرادیان الکتروشیمیایی ایجاد می کند که برای سنتز ATP استفاده می شود. بنابراین میتوکندری ها جایگاه اصلی مسیر تولید انرژی هوازی یا فسفوریلاسیون اکسایشی هستند. در اکثر انواع سلول، فسفوریلاسیون اکسایشی مکانیسم اولیه برای تولید ATP است، به جز در سلول های خاصی مانند گلبول های قرمز. گلبول های قرمز خون فاقد میتوکندری هستند و به همین علت نمی توانند از مسیر فسفوریلاسیون اکسایشی ATP را تولید کنند.

کلمات کلیدی: سیستم هوازی، فسفوریلاسیون اکسایشی، انرژی هوازی، بتا-اکسیداسیون، چربی سوزی

بیشتر بخوانید

سیستم های انرژی فسفاژن

نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

آدرس صفحه اینستاگرام: Sportphysiologist@  آدرس ایمیل: Alireza73.Niknam@gmail.com

خلاصه و نکات کلیدی

  • به طور کلی سیستم های انرژی به دو دسته هوازی و بی هوازی تقسیم می شوند که دستگاه بی هوازی خود به دو بخش دستگاه فسفاژن و لاکتیک اسید (گلیکولیز بی هوازی) تقسیم بندی می شود.
  • در سیستم فسفاژن ATP و CrP به صورت ذخیره در سلول ها وجود دارد تا در هنگام نیاز به حرکات سریع و شدید آزاد شده و انرژی آنی یا فوری در اختیار سلول قرار دهند.
  • این سیستم برای فعالیت هایی که حداکثر تا ده ثانیه با تمام سرعت و قدرت انجام می گیرد کفایت می کند. مانند: دو ۱۰۰متر- پرتاب ها- وزنه برداری – استارت ها.
  • در یک فعالیت ۱۰ ثانیه ای شدید ۴ ثانیه اول ATP مصرف شده و تخلیه می شود و ۶ ثانیه باقی مانده کراتین فسفات تولید انرژی کرده و ATP را بازسازی می کند. در نتیجه ذخیره کراتین فسفات از ATP در سلول بیشتر است.
  • اهمیت دستگاه فسفاژن در سرعت فراهمی انرژی نهفته است نه در مقدار انرژی موجود در آن.
  • بازیابی سیستم فسفاژن (بازسازی کراتین فسفات) به واسطه دستگاه تولید انرژی هوازی و آنزیم کراتین کیناز میتوکندریایی انجام می شود.

کلمات کلیدی: فسفاژن، سیستم انرژی، کراتین، کراتین کیناز، آدنوزین تری فسفات

بیشتر بخوانید

بهبود هوازی

نویسنده: علیرضا نیک نام (متخصص فیزیولوژی ورزشی)

مقدمه

آمادگی هوازی یکی از اجزای کلیدی سلامت و رفاه کلی بدن است که به توانایی بدن در استفاده موثر از اکسیژن در طول فعالیت بدنی طولانی مدت اشاره دارد. آمادگی هوازی بر  استقامت تمرکز می کند و شامل فعالیت هایی است که ضربان قلب و تنفس را در یک دوره طولانی افزایش می دهد، مانند دویدن، شنا، دوچرخه سواری یا پیاده روی سریع. فعالیت های ورزشی هوازی قلب، ریه ها و سیستم گردش خون را تقویت می کند و به بدن اجازه می دهد تا اکسیژن را به طور موثرتری به عضلات برساند. معمولاً آمادگی هوازی را بر اساس شاخص حداکثر اکسیژن مصرفی یا VO2max تعیین می کنند. ما در مقالات دیگری درباره روش های تمرین توسعه آمادگی هوازی و نیز راهبردهای تغذیه ای موثر بر توسعه سازگاری های استقامتی توضیحاتی را ارائه کرده ایم که می توانید به آن ها مراجعه کنید. بنابراین در این مقاله ما تنها بر عوامل موثر بر ظرفیت هوازی تاکید داشته ایم. اگرچه عوامل مختلفی بر ظرفیت هوازی تاثیر دارند اما از نظر پارامترهای فیزیولوژیک در بدن، افزایش آمادگی هوازی تحت تاثیر عوامل محیطی (سوبسترای در دسترس عضله، فعالیت آنزیم های اکسایشی عضلات اسکلتی، بیوژنز میتوکندریایی عضلات اسکلتی، بهبود ظرفیت بافرینگ عضله و…) و مرکزی (حجم پلاسما و حجم ضربه ای که باعث افزایش برونده قلبی می شوند، افزایش تعداد گلبول های قرمز خون و هموگلوبین و افزایش اختلاف اکسیژن سرخرگی-سیاهرگی) است [۱-۳]. همچنین برخی از عوامل زمینه ای مانند سن، جنسیت، دما و … می تواند بر ظرفیت هوازی تاثیرگذار باشد در ادامه به ان پرداخته ایم.

کلمات کلیدی: آمادگی هوازی، عملکرد هوازی، ظرفیت هوازی، میتوکندری

بیشتر بخوانید